सिन्धुलीमा धान खेतिमा श्री(SRI)प्रविधि

 सिन्धुली दर्पण 

सिन्धुली जिल्लामा पनि धान खेतीमा सधन प्रणाली श्री (SRI)प्रविधि सफलतापूर्वक शुरु भएको छ । सयुक्त राष्ट्र संघीय खाद्य तथा कृषि संगठन(FAO)ले पहिलो पटक यो प्रविधि सिन्धुलीको भद्रकाली बस्तिपुर र कपिलाकोट गाविसमा कृषक पाठशालाको माध्यमबाट सिन्धुलीमा ल्याईएको हो ।

 यस प्रविधि अनुसार धान खेति गर्दा भर्खर टुसाएको धानको वीऊलाई धुले ब्याडमा उमारिन्छ र ८ देखि १२ दिनको कलिलो वेर्नालाई माटोको मलिलोपना हेरि २५ सेमी X २५ सेमी अथवा ३०X३० को फरकमा एक ठाउमा एउटा बेर्ना लगाईन्छ । खेतलाई शरुको २ महिना भिजाउंदै सुकाउदै गरिन्छ । यसरी खेतलाई सुकाउंदा माटोमा ससाना चिराहरु देखिन्छ जसले जमिन भित्र हावाको संचार वढाउंछ । साधारणतया १ हेक्टर जग्गाको लागि ५० किलो धानको वीऊ लाग्छ तर श्री (SRI) प्रविधिवाट खेति गर्दा १ हेक्टर जग्गाको लागि ५ किलो वीऊ भए पुग्छ । यस प्रविधिवाट खेति गर्दा ९० प्रतिशत धानको वीऊ वचत हुनुको साथै पानी मल र विषादी पनि कम लाग्छ ।

  संयुक्त राष्ट्र संघीय खाद्य तथा कृषि संगठनले जिल्ला कृषि विकास कार्यालयको समन्वयमा सिन्धुलीको १० गा।वि।स।मा संचालन गरेको यूरोपियन यूनियन खाद्य सहायता कार्यक्रम अन्तर्गत गत साल भद्रकाली कपिलाकोट र बस्तिपुरमा धान बालीमा श्री(FAO)प्रविधि शुरुवात गरिएको हो । खाद्य तथा कृषि संगठनले यस वर्ष चैते धानमा पनि यो प्रविधिको प्रयोग गरेको छ र यसको प्रारम्भिक नतिजावाट कृषकहरु उत्साहित बनेका छन् । भद्रकाली पिपलमाडी कपिलाकोट वस्तिपुरका कृषकहरु यस वर्ष वर्षे धानमा पनि यो प्रविधिको प्रयोग गर्ने भएका छन् । यसको लगि(FAO)ले निशुल्क झार गोड्ने औजार उपलव्ध गराउने भएको छ । 

यो प्रविधि मेडागास्कारमा १९८३ मा शुरु भएको हो । अहिले चीन भारत इन्डोनेशिया फिलिपिन्स श्रीलंका आदी देशहरुमा शुरु भईसकेको छ । नेपालको मोरंगमा पनि १५०० हेक्टर क्षेत्रफलमा यो प्रविधिवाट धान खेति गरिएको छ । यो प्रविधिवाट खेति गर्दा धानका जरा बलियो र साथै फैलिएको हुने हुंदा माटोमा भएका खाद्य तत्वहरुको प्रभावकारी उपयोग हुनुको साथै विरुवाको रोग कीरासंग लड्ने क्षमतामा पनि बृद्धि हुन्छ ।

 यस प्रविधिवाट खेति गर्दा हरित ग्यासको उत्पादनमा ५० प्रतिशतले कमी आउने बुझिएको छ । यसबाट भुमण्डलीय तापक्रम घटाउन पनि मदत पुग्छ ।